A Summer to Remember

Boracay beats Santorini, Greece and Bali, Indonesia as World’s Best Island...READ MORE

My Malaysian Co-presentor

“Bora is full of haram.” This was the statement of my Malaysian friend. Sexy ladies and men were sprouting.... READ MORE

USEP holds Applied Linguistics Seminar

The Language Department of the University of the Southeastern Philippines (USeP) holds a two-day seminar on Applied Linguistics on August 1-2, 2013 at the Social Hall of the university....READ MORE

Relaxing at Britania

I have been handling classes every summer in my university, but this would not hinder me to enjoy what is due to my body....READ MORE

Malaysia: My New Home

Truly Asia. After my trip in Bangkok, I immediately flew to Kuala Lumpur for research consultancy and leisure of course....READ MORE

Exploring the City of Angels

This is HEAVEN. This is BANGKOK....READ MORE

Eid'l Fitr

Allahu Akbar. Allahu Akbar. Allahu Akbar. La ilaha illallah hu allahu akbar. Allahu akbar walillahilhamd....READ MORE

How should one teach grammar?

One should teach grammar through a communicative task , with incidental focus on form....READ MORE

Singapore: The Lion City

October 24-26, 2011. After our conference in Bali, Indonesia, we immediately went to Singapore, the lion city. We landed at the famous Changi International Airport....READ MORE

Study of Language

I believe that longitudinal research is essential to the advancement of knowledge in language teaching....READ MORE

Showing posts with label Literary Piece. Show all posts
Showing posts with label Literary Piece. Show all posts

Thursday, July 18, 2013

Literary Piece: Sawopak (a Kaagan Legend)

Sawopak 

Ningawon na panahon na wa pay matas na na omor ng kanaton kaributan, awon bakug ka sang boyag na way anak nilan.Yamarido yang matikadong, lawong nan, “nanga yani, kay boyag,na way kanatun anak?” Lawong ng boyag, “Maynan, kay tadung kay wa atagan ng Tag-allang!”. Lawong matikadung, “Monono pa kita sini kay boyag?”. Yakadumdum yan, lawong nan, “akadtonan ko yang Sultan, kay ikita ng Sultan, magakandori ako!”. Yomanaw yan. Wa kadugay pagdatung nan adto sa togan ng Sultan, ikita ng Sultan lawong nan, “AsSalamu alaykum kay tadung! Makayin kaw, aw uno yang tod mo?”. Lawong ng matikadung, “Alaykumussalam kay Sultan!Aykanai aku kamu,kay magkandori ako!”. Wa magdugay,yumagad yang Sultan.

Pagdatong adto balay ng matikadung,biyotangan ng boyag ng kanun aw sila.Mandiyadi yag-iongkod yang Sultan aw pag-ingkod oman yang matikadong,Yagalawong yang Sultan, “Yanang sabap na yagakandori kaw?Tubag ng matikdung, “Yang sabap na yagakandori ako,kay antak pa atagan ako ng dagdag na agad da sampingas”. Wa magdugay yatarima ng Sultan.Wa kadugay mabdus yang buyag. Mandiyadi,masaid yangs sang ka omay yang isu sang dubdub ng ina,aw yawotaw da.Aw gayid pagkawotaw,sampingaw da.

Yakapaglawong yang matikadung ng, “nanga sa yani yatagan kita ng sampingaw da?” Tubag oman ng boyag, Adawatun ta,kay yatag kanatu ng Tag-allang.” Masayid da oman yang sang ka omay, yagtiyab da yang isu na yan na, “ Ama aw ina,ayaw kao pagkarido,kay mapanaw ako sang tag-allang aw akamangun ko yang sampingas na lawas ko.” Wa kadogay yomanaw. Tagna akagiyan na banwa, awon otaw na yagaosip,lawong nan, “Makayain kaw,kay Sawopak? Tobag nan “Dato ako sang Tag-allang.Makadto ako sang sampingas na lawas ko.” Mandiyadi yakapagkalawong kaw,kay Sawopak,sang tag-allang daw nanga kono masobod yang lawas ng yamaribot ng lati.”

Kaynampa na yomanaw si Sawopak. Pagdatung nan sang kadowa na banwa,diyatungan nan yang mga otaw ansan. Mangapayat yan na mga otaw,yanagkuti pa.Yag-osip kang Sawopak, “Makayin kaw,kay Sawopak?”. Tuag-allang.Maganap ako sang katunga na lawas ko.” Yaglawong yang maga otaw nay an na,”paglawonga yang tag-allang daw nanga yagakuti kami na yamaribot kami ng ganiyanan?”

Wa kadugay siniyan na pagpanaw ni Sawopak,diyatung yan ng kakapoy. SIdto na yakakatog si Sawopak sang sad ng kahoy.Sarta na yagkawong da si Sawopak na yahati yan ng tingug ng matikadung da ako sang kanmo pagkatog?”. Tiyumubag si Sawopak,”Wa!”. Lawong yang sigi mo anapun,na yamayigan ako na mapagkita kaw kanak daw ono yang sabap.” Tiyumubag dayon si Sawopak, “Awon mga osip ko kanmo,kay Tag-allang.Yang tagna akaagiyan ko na banwa,awon otaw na yagaosip kanak daw nanga kono masobod yang lawas ng yamaribot ng lati?”. Tiyumubag yang Tag-allang, Yang otaw na masobod yamaribot ng kagowangan,tokgawan”. Yaglawong oman si Sawopak, “Pagdatung ko sang kaduwa na banwa, piyagkita ko yang yanagkuti na mga otaw na yangombilin kanak daw nanga sa kono yagakuti silan na yamaribot ng ganiyanhan?”. Tiyumubag oman yang matikadung na, “Yang yamaribot ng ganiyanan na mga otaw na yagakuti,barapala sang Tag-allang.”

Sang katapusan na piyaglawongan ni Sawopak sang Tag-allang ng “Kay Tag-allang,mapakay bad aw magaosip ako kanmo daw sa sangkilid da gaylid na lawas yang yatag mo kanak?”. Lawok ng Tag-allang, “Sangkilid da gayid yang yapadonya ta kanmo,kay sangkilid da yang yapangayo ng tag-anak mo na dagdag,aw maskin sangkilid da gayid yang kanmo lawas,basta malinis yang kanmo pangatayan,madyan kaw na otaw,aw maynang komplito da kaw. Aw gaid ayaw da kaw magkarido,idot kay yang paris ng tunga ng lawas mo.”

Kaynampa na kiyamang ni Sawopak yang tunga na lawas nan aw papagdukuta.Pagkadukut san, yang tunga na lawas nan aw papagdukutan.Pagkadukut san,yamanginsador sang Tag-allang,lawong nan, “Sokor da gayid,kay Tag-allang,kay komplito da ako,aw yamatigam da ako daw yanang ikatubag ko sidtong mga otaw na yamanombilin kanak sang kinabuhi nilan.Adon mapanaw da ako.” Lawong ng Tag-allang, “Od,panaw da kaw,aw gayid,ayaw da pagkaringawi yang piyaglawongan ko na yang otaw na malinis yang pangatayan, yan yang komplito na otaw.” Lawong ni Sawopak, “od, di ko akaringawan.”

Mandiyadi,yamori. Pagpakadatung nan sang kadowa na banwa siyomongon kanan mga otaw na yagakuti. Lawong nilan, “Assalamualaykum kay Sawopak! Yomori da kaw?” Lawong nan, “alaykumussalam.Od,yomori da ako.” Lawong nilan, “Ono yang tobag ng Tag-allang kanami?”. Lawong ni Sawopak, “Yagalawong yang Tag-allang.” Pagpanaw oman ni Sawopak diyatungan oamn yan ona na banwa na yakaagiyan nan. Yaglawong oman yang yagatogon kanan, Assalamualaykum,kay Sawopak!. Ono ba yang tubag ng Tag-Allang kanami?”. LAwong ni Sawopak, “alaykumussalam.Yagalawong yang Tag-allang,na yang otaw na masobod yamaribot ng kagowangan,tokgawan na mga otaw.”

Mandiyadi,yomanawos da si Sawopak yamori. Pagpakadatung sang kanilan bay, yabolong da yang ina aw yang ama,lawong nilan, “Sino yan naa dato yang yadatung?”. Lawong ni Sawopak, Assalamualaykum kay ama asta ina ko!ayaw da kamo magkabolong,kay yakaori da ako na sikun pa ako sang Tag-allang na kiyakamang ko yang katunga ng lawas ko.” Tiyumubag yang mga tag-anak, “Kay itin,magsukur kami.” Mandiyadi yakapag-osip yang ama, “Yanang kadugdug na piyagaagiyan mo,o yanang amagogod mo kanami sang panaw mo?”. Tiyomubag oman si Sawopak, “Yang otaw kadi magkamatay,aw gayid sang adon yagapono da kita mag-inang sang sogowon ng Tag-allang magsambayang,magzakat,magpuwasa magnayk hadji (as retold by Rudy Calingan).


Sawopak

There was an old couple who had no child. They invited the Sultan for the celebration, and they asked God to give them a child, even if it was one with a half body. They got a boy with only a half body. When he got big he wanted to go to God to ask for the other part of his body. On his way he met people who had questions they wanted to ask God. When he got to God. God told him that if he had a clean living he was complete even if he only had a half body. But he also got the other half of his body, and God answered the questions people had asked. Then he returned home. (As told by Salim Demuna)

Wednesday, July 17, 2013

Literary Piece: Makapantag sang Piyagalong na Limocon (The Story of the Limocon Bird) a Kaagan Legend

Makapantag sang Piyagalawong na Limocon

Yang gugodanan makapantag sang limocon, awon dowa na maglomon bubay aw osog, yang osog yamakadakop ng limocon. Yag lawong yang osog na asumbariyon nan  yang limocon kay akanon nan, ilawngan yang nga bubay na lumon nan na di nilan amakan yang limocon sabap sang ilawng ng nabi na tupo nilan yang mga limocon. "Kung asumbariyon ta yang limocon awn amahitabo kanaton na maat" lawng nang bubay. "Kung awn uman apanawan mo, aw amakadungog kaw ng uni ng limocon, mangabong kaw". Yang limocon yagaatag ng pagpatigam kanaton na sumunod sa pyagalawng na pagpangabong kada awon a-nangon ta.( as retold by Badruddin Mannidoc) .


The Story of the Limocon Bird

There were two siblings, a girl and a boy. The boy caught the Limocon bird and told his sister to cook it for dinner. The girl said that they couldn’t eat the Limocon bird because the prophet said that they are our descendants “if we are going to eat or kill the bird something bad will happen” “and if you came out and walk and heard the Limocon bird chirp, do not continue on your walk”. The Limocon bird is giving a warning not to go because something bad might happen”

Literary Piece: In Babai Puti Ha Kahuy Nunuk (The White Lady at the Nunuk Tree)

In Babai Puti Ha Kahuy Nunuk

In waktu kamaasan pa, mataud in nag-inu-inu ha kahuy landuh in lagguh iban lanjang.In kahuy ini in pag-iyanun Nunuk. In mga tau daing ha gimba liyalaul ha pagpangaan pangi, maghalihali ha kahuy ini.

Hambuuk adlaw, nanga kahuy hi Sala.Hinnuk in hula. Paglabay niya ha tungod sin kahuy nunuk, kiyabawnusan niya na awn tau ha sawm kahuy, sah way niya ini yasip. Timuytuy na siya ha pagpanaw. Ampa siya liming pa taykuran niya. Kita sin duwa mata niya in babai puti naghalihali ha sawm nunuk.Magtuy siya minuwi pa bay.Siyuysuyan niya in mga panubu niya.”Bunnal tuud awn babai puti ha nunuk yan”, laung hi Sala. Simambung in asawa niya, “Huun,bunnal sayan. Misan in kaibanan nagpakakita ra babai puti yan. Magpakita tuud sila bang damlag.Magpangalay sila ha sawm Nunuk”.

Dain didto ,din a sila magsuuk pa Nunuk.Miyuga na sila na kalukalu manjilaka in tau ha Nunuk. Sampay pa bihaun, pagkakitaan pa sin kaibanan in babai puti.Bissara hi Malli Suwaib, inspector ha Metro Shuttle Bus, na awn magnaug ha bus ha tungod Nunuk.Nagbabadjuh siya puti. Bang manaug ha bus,magtuy siya malawa. Mattan awn tuud babai puti ha Nunuk ha Tacub, Santa Cruz, Davao del Sur (as told by Hadji Hadija Saide Ingilan).



The White Lady at the Nunuk Tree 

At olden times, many were wondering on a tree which was very big and tall. This tree was called Nunuk. The people from the forest who were tired from getting cassava would take a rest under this tree.

One day, Sala got woods. The place was quiet. When he passes in front of the Nunuk tree, he felt that there was a lady under the tree but he did not mind this. He continued walking. Then he turned to his back. He saw with his two eyes the white lady resting under the Nunuk tree. He immediately went home. He told his family. “It is really true that there is a white lady in that Nunuk”, Sala said. His wife answered, “Yes, that’s true. Even some people saw that White Lady. They are usually seen in full moon. They danced under the Nunuk tree”.

Since then,they did not go near the Nunuk. They were afraid that the creature might harm them. Until now, others are still seeing the White Lady. Malli Suwaib said, Inspector of the Metro Shuttle Bus that there was someone who rode-off in the bus infront of the Nunuk tree. She was wearing a white dress. If she gets down in the bus, she suddenly disappears. Indeed,there is a White Lady at the Nunuk tree at Tacub,Santa Cruz,Davao del Sur ( translated by Ingilan, 2008).

Literary Piece: In Manumanuk Tukling Iban Sin Manukmanuk Uwak (The Tukling Bird and the Crow)

 In Manukmanuk Tukling Iban Sin Manukmanuk Uwak

In waktu yadtu, di pa kaingatan bang unu manukmanuk mabiskay in nakaabot pa langit. Hambuuk adlaw, natipun na in kamanukmanukan.
Laung sin Agap, “ Hisiyu di katu’ manukmanuk mabiskay lumupad?”
In sambag hi Uwak, “Aku.Uway kamu makaatu kaku”.
Laung sin manukmanuk Tukling, “Magsulay na kita. Atuhan ta kaw maglumba’ pa taas langit. In kabayaan ku ha adlaw kunsum ha pagsilak sin suga maglumba nakita”.
Laung sin manukmanuk Itit, “Ibanan ta kamu maglupad. Aku in saksi niyu”.
Laung sin manukmanuk Tukling, “Marayaw na. Di da kita niyu katan magsabu sin di pa similak in suga ha subangan”.

Ubus nag-ukat na sila. Uway pa similak in suga, nagtipun na in kamukmanukan sumaksi sin lumba’ hi Uwak iban hi Tukling. Pagsilak sin suga ampa hi Uwak iban hi Tukling naglumba pa taas langit. Ibanan sila hi Itit. In dum na, nagpatihulug hi Uwak pa taas bud ampa siya kimaun patay hayup. Ampa hi Tukling masi limulupad dum iban adlaw limulupad siya sadja’ sampay siya sa nakasantuk pa taas langit. Masi siya limulupad sampay piyalian in u niya. In way na kaluparan niya ,ampa siya limupad pa baba’. Pagga’ hi Itit in saksi nila, limupad siya pa taas bud iban kiyakitaan niya hi Uwak kimaun patay hayup. Hangkan patakbiun hi Uwak. Pag-abut ka’patan tag-upat adlaw, nakaratung na hi Tukling. Amuna na in kiyakitaan sin katan manukmanuk nagdudugu’ na in u niya ampa naungas. Mattan tuud in manukmanuk Tukling in nasantuk pa langit(as documented by Rita C. Tuban,1977). 


The Tukling Bird and the Crow
( Tuban, 1977)
At that time, nobody knew what bird was the fastest and could reach the sky.One day,all the birds assembled.
The Parrot said, “Who among us birds can fly the fastest?”
The Crow answered, “I,for none of you can beat me”.
“We will try.I will challenge you to fly high up to the sky.I want the game to start tomorrow morning when the sun shines”, said the Tukling bird.
“ I will accompany you in the race for I shall be your witness,” said the Itit bird.
“Good”, said the Tukling bird. He added, “We will meet here before the sun shines in the east”. Then they parted.

The sun had not yet shone but the birds had already flocked in one place to witness the race between the Crow and the Tukling bird. At sunrise, the Crow and the Tukling bird began their race to the sky. They were accompanied by Itit bird. But during the night,   the Crow flew down the mountain and ate the dead animals found on top of the mountain. However, the Tukling bird continued to fly day and night until he bumped his head against the sky. The impact of the bump wounded his head.When he found out that there was no more place for him to fly, the Tukling bird flew downward to the earth.The Itit bird flew to the mountain and saw the Crow eating the dead animals. This is why the Itit bird fights the Crow. After forty-four days of flying,the Tukling bird arrived on earth.All the birds saw the bleeding forehead of the Tukling bird which became bald headed.It was true indeed that the Tukling bird bumped the sky .

Literary Piece: In Tambangaw (The Rainbow) a Tausug Legend

In Tambangaw

In jaman yadtu,nag-inu-inu in manga tau bang mayta awn tambangaw.Miyabut ini pa Tuhan. Tiyag sin Tuhan hi Jibrael. “Yana in manga manusya na hangkan awn tambangaw sabab in manga biraddali nagpamayguh.” Tuytuy namayta hi Jibrael pa manga tau.Dayn didtu, himundung na in manga tau ha pag-inu-inu (as documented by Ingilan, 2008).

The Rainbow

At that time,the people wondered why there was a rainbow. This reached to God.God called Gabriel. “Tell the people that there is a rainbow because the angels were taking a bath”. Gabriel told immediately the people. Since then,the people stopped wondering ( translated by Ingilan, 2008).